Grip op je geld in 5 stappen

Inzicht begint aan de inkomstenkant, want die is meestal het overzichtelijkst. Pak je laatste drie loonstroken of bankafschriften en noteer wat er netto binnenkomt, dus wat er echt op je rekening verschijnt.

Vergeet naast je salaris deze posten niet:

• Vakantiegeld (reken om naar een bedrag per maand: deel door 12)
• Toeslagen: huur-, zorg-, kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget
• Inkomsten uit bijbaan, freelance werk of verhuur
• Een eventuele dertiende maand of vaste bonus

Wisselt je inkomen per maand, bijvoorbeeld omdat je zzp'er bent of onregelmatig werkt? Neem dan het gemiddelde van de laatste zes maanden en reken bij twijfel met de laagste maand. Liever positief verrast dan elke zomer in de stress.

Nu het spannende deel. Open je bankapp, ga naar de afgelopen volledige maand en verdeel elke uitgave in één van drie emmers:

1. Vaste lasten, huur of hypotheek, energie, verzekeringen, internet, telefoon, abonnementen, gemeentebelastingen. Alles wat automatisch afgeschreven wordt.
2. Boodschappen & vervoer, supermarkt, brandstof of ov, dagelijkse verzorging. Nodig, maar beïnvloedbaar.
3. Leuk & overig, uit eten, kleding, cadeaus, uitjes, impulsaankopen. Hier zit bijna altijd de grootste verrassing.

Tel per emmer op wat je uitgaf. De meeste mensen schatten hun "leuk & overig"-uitgaven de helft te laag in. Dat is geen falen, het is juist het inzicht waar je naar op zoek was. Doe dit voor één maand nauwkeurig; dat is waardevoller dan zes maanden half.

Tip: veel bankapps (zoals die van ING, Rabobank en bunq) categoriseren uitgaven automatisch. Gebruik dat als startpunt en corrigeer alleen de gekke uitschieters.

Met je inkomsten en uitgaven op een rij kun je ze naast een simpele vuistregel leggen: de 50/30/20-regel.

Zit je boven de 50% aan vaste lasten? Dat is in Nederland met de huidige woonlasten eerder regel dan uitzondering, zeker als starter. Gebruik de regel dan niet als norm om je schuldig over te voelen, maar als kompas: elke euro die je van de 50%-emmer naar de 20%-emmer verschuift, werkt de rest van je leven voor je.

Voordat je gaat beleggen heb je een buffer nodig: geld op een aparte spaarrekening voor kapotte wasmachines, tandartsrekeningen en andere tegenvallers. Zonder buffer word je bij de eerste tegenslag gedwongen je beleggingen op het slechtste moment te verkopen, of rood te staan tegen torenhoge rente.

• Startbuffer: €1.000, vangt de meeste onverwachte rekeningen op.
• Volwaardige buffer:3 tot 6 maanden aan vaste lasten. Vast contract en geen huis? Dan volstaat de onderkant. Zzp'er of kostwinner met koophuis? Mik op de bovenkant.

Zet de buffer op een aparte rekening bij voorkeur bij een andere bank dan je betaalrekening, uit het zicht is uit het hoofd. Het Nibud heeft een handige BufferBerekenaar als je een persoonlijker bedrag wilt.

Inzicht wordt pas grip als je er een plan van maakt. Het krachtigste principe daarbij: betaal jezelf eerst. Zet op de dag na je salaris automatisch je spaar- en beleggingsbedrag over, vóórdat je iets anders uitgeeft. Wat er daarna nog staat, mag op.

Dat is alles. Geen ingewikkelde spreadsheets, geen budget tot op de cent, wel een systeem dat vanzelf loopt. Vanaf hier kun je verder bouwen: houd je vermogen bij op Mijn vermogen, stel een doel in met de spaardoel-tracker of ontdek in de rendement-simulator wat je maandelijkse inleg op lange termijn waard kan worden.